نصب پایتون در ویندوز؛ آموزش گام‌به‌گام برای مبتدیان
🗓 آخرین به‌روزرسانی:
برای شروع برنامه‌نویسی با پایتون، ابتدا باید Python را به‌درستی روی ویندوز نصب و آماده اجرا کنید. در این درس، تمام مراحل را از دانلود ابزار رسمی تا اجرای اولین دستور بررسی می‌کنیم. این آموزش برای مبتدیان نوشته شده است و به دانش فنی قبلی نیاز ندارد.
این مطلب، درس دوم از دوره رایگان آموزش پایتون از صفر است. در درس قبلی با زبان پایتون، کاربردها و مسیر یادگیری آن آشنا شدیم.
قبل از نصب پایتون چه چیزهایی لازم داریم؟
برای انجام این آموزش به موارد زیر نیاز دارید:
- رایانه‌ای با سیستم‌عامل Windows 10 یا Windows 11
- دسترسی به اینترنت برای دانلود فایل‌های نصب
- امکان نصب برنامه با حساب کاربری ویندوز
- حدود ۵۰۰ مگابایت فضای خالی
اگر از نسخه‌های بسیار قدیمی ویندوز استفاده می‌کنید، ممکن است جدیدترین نسخه پایتون روی سیستم شما پشتیبانی نشود. برای یادگیری و اجرای پروژه‌های جدید، استفاده از یک نسخه پشتیبانی‌شده ویندوز توصیه می‌شود.
Python Install Manager چیست؟
روش رسمی و پیشنهادی جدید برای نصب Python در ویندوز، استفاده از Python Install Manager است. این ابزار توسط تیم اصلی پایتون ارائه شده و نصب، مدیریت و به‌روزرسانی نسخه‌های مختلف Python را ساده‌تر می‌کند.
پس از نصب این ابزار، فرمان‌های python، py و pymanager در ترمینال ویندوز در دسترس قرار می‌گیرند. با اجرای فرمان python، در صورت نبودن محیط اجرای پایتون، جدیدترین نسخه پایدار برای شما نصب می‌شود.
مرحله اول: دانلود ابزار رسمی نصب پایتون
- مرورگر خود را باز کنید.
- وارد صفحه رسمی دانلود پایتون در آدرس python.org/downloads شوید.
- گزینه مربوط به دانلود Python Install Manager برای ویندوز را انتخاب کنید.
- فایل نصب با فرمت
.msixیا بسته ارائه‌شده رسمی را دانلود کنید.
نکته امنیتی: پایتون را فقط از وب‌سایت رسمی Python یا Microsoft Store دریافت کنید. دانلود نصب‌کننده از سایت‌های ناشناس ممکن است باعث نصب فایل آلوده یا نسخه دست‌کاری‌شده شود.
مرحله دوم: نصب Python Install Manager
پس از پایان دانلود، روی فایل نصب دو بار کلیک کنید. پنجره نصب ویندوز باز می‌شود.
- روی دکمه Install کلیک کنید.
- چند لحظه صبر کنید تا عملیات نصب کامل شود.
- پس از پایان نصب، پنجره را ببندید.
نسخه Microsoft Store و نسخه‌ای که از سایت رسمی Python دریافت می‌کنید، از نظر عملکرد اصلی یکسان هستند. بنابراین هر دو روش معتبرند.
مرحله سوم: باز کردن ترمینال ویندوز
برای بررسی نصب، باید یک محیط خط فرمان باز کنیم. یکی از روش‌های زیر را انجام دهید:
- در منوی Start عبارت Terminal را جست‌وجو و Windows Terminal را اجرا کنید.
- یا عبارت Command Prompt را جست‌وجو و اجرا کنید.
- یا کلیدهای
Win + Rرا فشار دهید، عبارتcmdرا بنویسید و Enter بزنید.
پنجره‌ای با پس‌زمینه تیره باز می‌شود که می‌توانید فرمان‌های سیستم و پایتون را در آن وارد کنید.
مرحله چهارم: نصب و اجرای Python
در ترمینال فرمان زیر را وارد کنید و کلید Enter را بزنید:
pythonاگر هنوز هیچ نسخه‌ای از محیط اجرای Python نصب نشده باشد، Python Install Manager جدیدترین نسخه پایدار را دریافت و نصب می‌کند. پس از پایان کار، محیط تعاملی پایتون باز می‌شود و معمولاً علامت زیر را مشاهده می‌کنید:
>>>این علامت یعنی پایتون آماده دریافت و اجرای دستور است.
مرحله پنجم: اجرای اولین دستور
در مقابل علامت >>> دستور زیر را تایپ کنید:
print("سلام پایتون")پس از زدن Enter باید خروجی زیر نمایش داده شود:
سلام پایتوناگر این پیام را مشاهده کردید، نصب پایتون با موفقیت انجام شده است.
برای خارج شدن از محیط تعاملی، دستور زیر را وارد کنید:
exit()چگونه نسخه نصب‌شده پایتون را بررسی کنیم؟
در Command Prompt یا Windows Terminal یکی از فرمان‌های زیر را اجرا کنید:
python --versionیا:
py listفرمان اول نسخه پیش‌فرض پایتون را نمایش می‌دهد. فرمان دوم نسخه‌های نصب‌شده و نسخه‌ای را که در حال حاضر به‌عنوان پیش‌فرض شناخته می‌شود فهرست می‌کند.
تفاوت فرمان‌های python و py چیست؟
برای یک کاربر مبتدی، استفاده از python معمولاً کافی است. این فرمان نسخه پیش‌فرض Python را اجرا می‌کند.
فرمان py زمانی مفیدتر می‌شود که چند نسخه مختلف پایتون روی سیستم نصب داشته باشید. برای نمونه، می‌توانید فهرست نسخه‌ها را ببینید یا نسخه مشخصی را برای اجرای یک پروژه انتخاب کنید.
فرمان pymanager نیز نام صریح ابزار مدیریت نصب پایتون است و در کارهای مدیریتی و نصب‌های خودکار کاربرد دارد.
ساخت اولین فایل پایتون در ویندوز
اجرای دستور در محیط تعاملی برای آزمایش سریع مناسب است؛ اما برنامه‌های واقعی در فایل‌هایی با پسوند .py نوشته می‌شوند.
- یک پوشه با نام
python-learningروی Desktop بسازید. - برنامه Notepad را باز کنید.
- کد زیر را داخل آن بنویسید:
name = input("نام شما چیست؟ ")
print("سلام", name)- از منوی File گزینه Save As را انتخاب کنید.
- نام فایل را
hello.pyقرار دهید. - در قسمت Save as type گزینه All Files را انتخاب کنید.
- Encoding را روی UTF-8 قرار دهید و فایل را ذخیره کنید.
اجرای فایل پایتون از ترمینال
Windows Terminal یا Command Prompt را باز کنید و وارد پوشه فایل شوید. برای نمونه، اگر پوشه روی Desktop قرار دارد، می‌توانید از دستور cd استفاده کنید:
cd Desktop\python-learningسپس برنامه را با دستور زیر اجرا کنید:
python hello.pyبرنامه نام شما را می‌پرسد و سپس پیام خوش‌آمدگویی را نمایش می‌دهد.
آیا نصب Visual Studio Code ضروری است؟
خیر. برای اجرای پایتون به Visual Studio Code نیاز ندارید. خود Python و یک ویرایشگر ساده مانند Notepad برای شروع کافی هستند.
با این حال، یک ویرایشگر کد مناسب قابلیت‌هایی مانند رنگی‌کردن کد، تشخیص برخی خطاها، مدیریت فایل‌های پروژه و اجرای آسان‌تر برنامه را فراهم می‌کند. در درس‌های آینده می‌توانیم نصب و تنظیم Visual Studio Code برای پایتون را نیز انجام دهیم.
رفع مشکل شناسایی نشدن فرمان python
گاهی پس از واردکردن فرمان python با پیام خطا مواجه می‌شوید. این مشکل ممکن است به دلیل نصب ناقص، تداخل نسخه‌های قدیمی یا تنظیم نبودن مسیر فرمان‌ها باشد.
راه‌حل اول: بستن و بازکردن دوباره ترمینال
تمام پنجره‌های Command Prompt یا Terminal را ببندید و دوباره آن‌ها را اجرا کنید. برخی تغییرات فقط در پنجره جدید اعمال می‌شوند.
راه‌حل دوم: بررسی نصب Python Install Manager
در بخش Installed apps ویندوز بررسی کنید که Python Install Manager نصب شده باشد. اگر نصب ناقص است، آن را حذف و دوباره از منبع رسمی نصب کنید.
راه‌حل سوم: امتحان کردن فرمان py
فرمان زیر را اجرا کنید:
pyاگر py کار می‌کند اما python شناسایی نمی‌شود، احتمالاً تنظیمات alias یا PATH نیاز به اصلاح دارد.
راه‌حل چهارم: بررسی PATH و App execution aliases
در Start عبارت App execution aliases را جست‌وجو کنید و مطمئن شوید aliasهای Python غیرفعال یا با نسخه‌های قدیمی متداخل نشده‌اند. همچنین در تنظیمات Environment Variables می‌توان مسیر ابزار Python را بررسی کرد.
مستندات رسمی و بخش رفع اشکال نصب ویندوز در صفحه Using Python on Windows توضیحات دقیق‌تری ارائه می‌کند.
آیا باید گزینه Add Python to PATH را فعال کنیم؟
در نصب‌کننده‌های سنتی پایتون، گزینه Add Python to PATH اهمیت زیادی داشت. در روش جدید Python Install Manager، فرمان‌های اصلی از طریق یکپارچگی ابزار با ویندوز در دسترس قرار می‌گیرند و در برخی مراحل ممکن است افزودن مسیرهای تکمیلی پیشنهاد شود.
برای شروع، اگر ابزار از شما خواست مسیر پیشنهادی را به PATH اضافه کنید، می‌توانید آن را تأیید کنید. این کار استفاده از نام‌های اجرایی و ابزارهای نصب‌شده را در ترمینال ساده‌تر می‌کند.
اشتباهات رایج هنگام نصب پایتون
- دانلود Python از وب‌سایت‌های غیررسمی
- نصب چند نسخه مختلف بدون شناخت نحوه مدیریت آن‌ها
- اجرای فرمان‌ها در ترمینالی که قبل از نصب باز بوده است
- ذخیره فایل با نامی مانند
hello.py.txtبه‌جایhello.py - انتخاب نام‌هایی مانند
python.pyبرای فایل تمرینی که ممکن است در آینده با ماژول‌ها تداخل ایجاد کند - کپی‌کردن کد بدون اجرای واقعی و بررسی خروجی
تمرین این درس
برای اطمینان از اینکه پایتون به‌درستی نصب شده است، تمرین‌های زیر را انجام دهید:
- فرمان
python --versionرا اجرا و نسخه نمایش‌داده‌شده را یادداشت کنید. - وارد محیط تعاملی Python شوید و حاصل عبارت
7 + 5را محاسبه کنید. - فایلی با نام
practice.pyبسازید. - در فایل، نام و شهر خود را با دستور
printنمایش دهید. - فایل را از طریق ترمینال اجرا کنید.
📌 همچنین بخوانید: بازار کار پایتون در ایران، نصب و تنظیم پایتون در VS Code و برنامه‌نویسی پایتون با گوشی
پرسش‌های متداول
آیا پایتون رایگان است؟
بله. Python متن‌باز است و می‌توانید آن را بدون پرداخت هزینه دانلود، نصب و استفاده کنید.
برای پایتون به ویندوز ۶۴ بیتی نیاز داریم؟
بیشتر رایانه‌های جدید از ویندوز ۶۴ بیتی استفاده می‌کنند. نسخه مناسب باید با معماری سیستم شما هماهنگ باشد. Python Install Manager معمولاً انتخاب و مدیریت بسته مناسب را ساده می‌کند.
آیا می‌توان چند نسخه پایتون نصب کرد؟
بله. ابزار مدیریت نصب پایتون امکان نگهداری چند نسخه را فراهم می‌کند. با این حال، یک مبتدی بهتر است ابتدا با جدیدترین نسخه پایدار شروع کند و فقط در صورت نیاز پروژه، نسخه دیگری نصب کند.
آیا بعد از نصب باید رایانه را ری‌استارت کنیم؟
معمولاً لازم نیست. بستن و بازکردن دوباره ترمینال کافی است. اگر فرمان‌ها همچنان شناسایی نشدند، یک‌بار راه‌اندازی مجدد ویندوز می‌تواند مفید باشد.
جمع‌بندی
در این درس Python Install Manager را نصب کردیم، محیط اجرای پایتون را دریافت کردیم، نسخه نصب‌شده را بررسی کردیم و اولین دستور و فایل Python را اجرا کردیم. اکنون سیستم شما برای شروع کدنویسی آماده است.
درس قبلی: پایتون چیست و چه کاربردهایی دارد؟
درس بعدی: نوشتن اولین برنامه پایتون با دستور print — به‌زودی
ادامه مسیر یادگیری پایتون
برای یادگیری منظم، آموزش‌های مرتبط زیر را به‌ترتیب دنبال کنید:
برای ذخیره پیشرفت در همه دستگاه‌ها و دریافت گواهی پایان مسیر، رایگان ثبت‌نام کن یا وارد شو.